T Molenheide
Onder de rook
'Ik zei tegen m'n moeder,
die komt direct binnenvliegen'
1
1
Heemkring
:e e
LEN
1.
MEER OVER 1940-1945 WETEN?
*5 SEPTEMBER 2019 -> 1944
wat gebeurde er precies 75 jaar geleden?
Maandagochtend 23 augustus /9*3io.oo uurj
Dec/ uan de /i/kstoet, vanuit de richting
Stad't&f’üs’ o/owednaar de du!tense kerk.
hi
I s.
SS* <1-
PAGINA 19
LeEKBLAD GILZE EN RIJEN - WOENSDAG 25 SEPTEMBER 2019
1
jordi
De zussen Anssems
Het 'misverstand' van 19 augustus 1943 kostte 23 mensen het leven
Een Poolse tank op de Rijksweg bij Stad Parijs op 28 oktober 1944
Duitse colonne op weg naar Breda over de Rijksweg op 13 mei 1940
iuitd
ome
ning-
tezussen Ad van Bavel-Anssems (102)
ïn Nel Mensen-Anssems (93) kunnen
het 75 jaar later nog altijd navertel-
fen. Ook de inval van de Duitsers op
10 mei 1940. Ad: "We zagen Duitsers
^vluchtelingen over de Bredase-
weg komen toen we 's morgensvroeg
Bingen melken. Plus dat er veel vlieg
tuigen óverkwamen en het vliegveld
Werd gebombardeerd." Nel ging met
ken andere zus naar de kerk en zag de
Fransen over de Rijksweg rijden. "Toen
PP eerste Pinksterdag de Duitsers echt
pielen, zijn we met het hele gezin
Pjdelijk naar Gilze verhuisd. Niet lang
P°or, want er moest gemolken worden
hwe moesten asperges steken. Na
per> paar dagen waren we allemaal
her in Hulten."
erbij om, vijf anderen van hun gezin
raakten gewond, waaronder Ad en
Nel. Ze weten nog: "De oudsten waren
melken en de jongeren werkten op het
land, toen we rond zeven uur 's avonds
boven Tilburg geallieerde vliegtuigen
aan zagen komen. Boven ons begon
nen ze bommen te gooien, die eigenlijk
voor het vliegveld bedoeld waren. Dit
misverstand kostte veel te veel doden,
alleen in onze straat al zeventien."
Nel: "Wij waren helemaal achterin 't
Broek, dus waren wij het laatst aan de
beurt voor de hulpverlening. Het duur
de allemaal heel erg lang. Ik weet niet
meer hoe we in het ziekenhuis beland
zijn. Daar werden we één voor één be
handeld. We lagen met meer Hultense
mensen op twee zalen. Heel de nacht
hoorde je gejammer." Nel kreeg bij het
bombardement een scherf in haar bil;
de wond is lang ontstoken gebleven,
maar ze mocht als eerste van het gezin
naar huis. Bij Ad moesten de artsen na
drie weken een been amputeren. Ze
kwam pas bij de bevrijding weer thuis.
"Ik heb eerst lang in het ziekenhuis
gelegen. Toen we daar van de Duitsers
uit moesten, ben ik met een zus naar
het klooster in Kaatsheuvel gegaan."
ernj
nd(
on
i hel
■eed
kul
:nd
han
:igd
ivei
alen
naa
oen
iva
nad
bun
kke
ige
dtq
:ntel
LINDEBOMEN INGEKORT
"De Duitsers begonnen al snel het
vliegveld uit te breiden en om ons
heen werd het drukker. Ik kan me
no
ilb<
orttl
wva
baart
Izitt]
rauw
13.51
lijnen
d varj
-treil
i I
aster!
jnatj
Xlsd
eer a
/intigj
wee
Iseltjj
iO-7
Het
■oord
tje.
anaa
n.nl.
zoda
naniei
in eei
aken
rt voo
rgete
s plan
de ga
2’1
is w
naaien, toen er een vliegtuig aan kwam
vliegen, alsmaar lager. Ik zei tegen
m'n moeder, 'die komt direct binnen
vliegen', maar meteen daarop ging
hij weer omhoog. Een uur naderhand
kwamen ze twee lindebomen inkorten.
Die waren te hoog natuurlijk."
"Nee, het was in de oorlog niet prettig
wonen daar op die plek. Het was nogal
eens dikwijls te doen in Hulten. En dan
moesten we de kelder weer in. Hoe
veel schuilkelders we wel niet hebben
gebouwd....."
"Onze jongens, goed twintig, wilden er
bij zijn als er een vliegtuig neergestort
was. Dan gingen ze naar het vliegveld,
erop af. En brachten altijd wel wat mee
terug. Op het laatst hadden we zowat
een heel vliegtuig bij elkaar. Ons moe
der had er zorg over. Want wat als 'ze'
kwamen kijken?"
niet." De amputatie was een handicap
waar ze mee moest leren leven. "Ik heb
veel afgezien met de prothese. Je kon
er hier nergens een krijgen. Mijn broer
heeft ervoor gezorgd dat ik er een uit
Antwerpen kreeg. Wij waren dan wel
bevrijd, maar boven de Moerdijk wa
ren ze dat nog niet. En dat maakte het
niet makkelijker."
"Als je met velen bent, kun je veel
meemaken," stellen de zussen nuchter
vast. En ook materieel was er na de
oorlog nog veel op te bouwen. "Alles
was kapot. Bij ons thuis zat er geen ruit
meer in. En dat was nog maar het min
ste. Van lieverlee zijn de boerderijen
in Hulten weer opgebouwd en werden
er nieuwe neergezet. Want heel veel
jonge mensen die in de oorlog niet
konden trouwen, wilden dat nu zo snel
mogelijk. 'Nederland herrijst', zeiden
ze. Hulten deed dat ook."
lit
lenina
rdele
ie. Hei
t waal
jen 1
e wijzi
s meel
en dal
op bal
erzoelj
n haal
ernenl
vw.gej
igen el
je naai
BOEK EN DOCUMENTAIRE
Een uitgebreider interview met de zus
sen Anssems is te vinden in het nieuwe
boek 'Bedankt voor de vrijheid die jullie
bevochten', een uitgave van Heemkring
Molenheide met verhalen van inwoners
van onze gemeente. Het verschijnt in
oktober aanstaande. De beide zussen
zijn bovendien te zien in de documen
taire van de heemkring, 'Overleven in
de schaduw van het vliegveld', die ook
in oktober in première gaat.
GEAMPUTEERD
Eén bombardement zullen de twee
zussen nooit vergeten, dat van 19 au
gustus 1943. Hun oudste broer kwam
INKWARTIERING
Het gezin Anssems had in de oorlogs
jaren vaak inkwartiering van Duitsers.
"Die zaten het liefst waar mensen
waren. En wij bleven in Hulten, ook in
1944 na weer een zwaar bombarde
ment op het dorp. De meeste mensen
vertrokken toen en namen hun koeien
en alles mee. De Duitsers bivakkeerden
in twee kamers die we leeggehaald
hadden; wij woonden in de keuken. De
laatste Duitsers zijn de ochtend voor de
bevrijding vertrokken. Daarna kregen
we zeventig man van de Irenebrigade
in huis en in de schuur. Dat duurde een
dag of vier, vijf en toen kwamen de
Engelsen. Vanaf november hebben er
vijf van hen een hele poos bij ons ge
zeten. Ze stonden met zo'n radio in het
veld. Ook zij trokken liefst bij mensen
in. Daar viel meer te halen."
Maar ook bewoners uit de omgeving
wisten de boeren in Hulten te vinden.
"Zelfs uit Tilburg kwamen mensen
Bombardementen, vliegtuigen die
laag overscheren, inkwartieringen,
(loden en gewonden. De familie Ans-
fems in Hulten heeft het in de Tweede
Wereldoorlog allemaal van dichtbij herinneren dat ik voor het raam zat te
heegemaakt. Hun boerderij stond
Pal onder de start- en landingsbaan
pan het vliegveld. En dat hebben ze
pweten. Vooral het 'misverstand' van
[Iegeallieerden op 19 augustus 1943
Pakte er stevig in.
Operatie Market Garden, het grootste geallieerde offensief op Nederlands
grondgebied, is mislukt. Maar de gevechten gaan door.
Oe Duitsers blazen op het vliegveld van alles op. Hebben ze het al opgegeven?
In Gilze en Rijen is het niet gewaagd om buiten te komen. Duitsers pakken
mensen op om aan het herstel van de Rijksweg te werken.
voor melk. Soms was die al bijna op,
voordat we van de wei thuis waren.
Ook de man die Ad na het bombarde
ment bloed gegeven had, meldde zich.
Hij had zich nooit bekend gemaakt,
dat mocht niet. Maar toen het eten
schaars was, kwam ie langs. Hij schoof
bij aan tafel en nam daarna nog het no
dige mee. Vervolgens kwam de chauf
feur die ons naar het ziekenhuis had
gebracht zich ook melden. Natuurlijk
hebben we hem geholpen, want zo zijn
we. Maar zo was het iedere keer wat."
Door de nabijheid van het vliegveld hebben de inwoners van Gilze, Rijen, Hulten en Molenschot extreem veel
geleden in de Tweede Wereldoorlog. Tientallen dodelijke slachtoffers, verwoeste huizen en gebouwen, wanhoop,
angst, intens verdriet. Nu, 75 jaar later, vieren we de bevrijding. Maar de herinneringen blijven.
In deze tweewekelijkse rubriek kijken we met enkele inwoners terug naar oorlog en bevrijding.
Hoe beleefden zij die als kind?
Meer lezen over de Tweede Wereldoorlog in onze gemeente? Heemkring Molenheide heeft ook digitaal
heel veel informatie voorhanden. In de tijdmachine, de beeldbank en op de speciale Tweede Wereldoorlog-website
met onder andere de herinneringsfietsroute. Ze zijn allemaal te bereiken via www.heemkringmolenheide.nl.
En dan is er ook nog onze wiki, die u via www.wikimiddenbrabant kunt bereiken. Op www.75jaarvrijheidgilzenjen.nl
vindt u alle informatie over de activiteiten die nu rond de bevrijding in onze gemeente plaatsvinden.
In Het Broek bij Hutten
Spe*'de.zich °P '9 augustus 1943
vRpnt drama af- Atner'l<aanse
'le9iuigen wierpen bommen af.
Ze waren bedoeld voor het Duitse
hegveld, maar ze kwamen in het
verkeerde gebied terecht.
et als triest resultaat 23 doden
Deze pagina is samengesteld door Heemkring Molenheide Tekstredactie: Mariëlle van Hezewijk
Fotoredactie: Piet Weterings Opmaak: Weekblad Gilze en Rijen
IN EEN HALFUUR BEVRIJD
De bevrijding, waar ze al zo lang naar
uitkeken, was volgens de zussen in Hul
ten een kwestie van een halfuur. Nel:
"Je zag overal tanks, op de weg en over
het land. En die schoten verschillende
boerderijen in brand. Maar we waren
bevrijd! Onze broers gingen natuurlijk
meteen naar de Rijksweg. Daar ston
den de Engelsen, die gingen niet verder
Het Broek in." Ad heeft van de bevrij
ding weinig meegemaakt. "Ik zat nog
in het klooster. Maar dezelfde dag nog
hebben ze me opgehaald. Lopen kon ik
at.
ME
