BOM de van (alle maten) Eerste zitting in 1964 Gemeenteraad DEPOSITOBOEKJES BOERENKIELEN PETTEN ZAKDOEKEN Laat Uw bloedgroep bepalen het kan Uw leven redden. VAN MIERLO EN ZOON N.V. C. van den Burg VOORZITTER. REDE VAN DE Gebloemde en effen satinet. Ai Inrichting en contróle van administratie. Alle belastingzaken. J- v. d. V. Stationsstraat Jullanastraat Korte Wagenstr. 18, GILZE, Tel. 365 ACCOUNTANTSKANTOOR LI kunt over januari 1964 per De Bank voor Brabant V X medewerking is ondervonden van en KNAC. Vele duizenden hebben zich verzekerd van een bloedgroepkaart via een aan meldingsformulier dat aan elke balie van de kantoren van deze organisaties is te krijgen. In stilte hoopt het Rode Kruis erop, dat ook het Centraal Bureau voor de afgifte van Rijvaardig heidsbewijzen zal besluiten bij het aanvragen van een rijvaardigheidsbewijs het vast stellen van bloedgroep en rhesus-factor verplicht te stellen. Omdat het dan een administratieve maat regel betreft, die met een minimum aan inspan ning genomen zou worden (en omdat op de duur dan alle Nederlandse automobilisten een eigen bloedgroepkaart zouden krijgen) acht men de moeite ruimschoots beloond. Wat een der gelijke kaart in het rijbewijsetui medisch zou betekenen is wel duidelijk: er zullen levens wor den gered. De ideaal-toestand zou natuurlijk zijn als ieder een dergelijke bloedgroepkaart bij zich zou dra gen. Heel voorzichtig denkt men wel eens aan een wettelijke verplichting in deze geest, die het al heel jong (bijvoorbeeld bij baby's) mogelijk zou maken een bloedmonster te nemen en de bloedgroep etc. vast te stellen. Omdat de componenten van het bloed nooit veranderen zou de onderzochte voor het verdere leven „geregistreerd" zijn. Helaas is dit besef (dat men om eigen leven eventueel te redden dit pijnloze, geringe onderzoek even moet onder gaan) nog niet algemeen. Het verplichtend opleggen van een dergelijk onderzoek zou noodzakelijk worden door de traagheid, die de meeste mensen van dit alles afhoudt. Er wordt, meent men bij het Rode Kruis door het aansporen om zich vooral een bloedgroepkaart aan te schaffen, vooral ook een sociaal doel gediend. Er wordt aan gedaan wat mogelijk is, om iedereen op zijn (of haar) verantwoordelijkheid ten opzichte van zichzelf te wijzen. „Dan is het van ons af”, zegt het Rode Kruis, „maar niet van de mensen zelf: die hou den hun eigen verantwoordelijkheid en dit geldt bijzonder de kleine en middelgrote gemeenten een regelmatige, snelle en effi ciënte uitvoering der bouwplannen bevorderen als men niet weet hoeveel woningen en wat voor soort woningen in een bepaald jaar of een bepaalde periode mogen worden gebouwd? Tot nu toe was het aldus dat de gemeenten in het begin van elk jaar een brief kregen, waarin uitsluitend vermeld stond hoeveel woningwet woningen ze mochten bouwen. Van toewijzingen voor te bouwen premie- of vrije sector-wonin- gen hoorden de gemeenten niets. Deze toewij zingen kwamen in de loop van het jaar drup pelsgewijs en op willekeurige tijdstippen binnen, zonder enig voorafgaand overleg. Dit jaar is er bovendien nog medegedeeld hoeveel premiewo- ningen de gemeenten mogen bouwen, maar dan wordt er precies bij gezegd hoeveel van deze premiewoningen door een woningbouwcorpo ratie en hoeveel door particulieren mogen wor den gebouwd. Zo kreeg deze gemeente voor 1964 23 premiewoningen toegewezen, maar daarvan moeten er 15 door een woningbouw corporatie gebouwd worden en 8 door particu liere premiebouwers. Nu gun ik dë woning bouwcorporatie alle goeds, maar het moet mij van het hart, dat een dergelijke verdeling on rechtvaardig is, nademaal deze corporatie eerst sinds korte tijd bestaat haar statuten zijn eerst een maand geleden door de minister goed gekeurd! terwijl reeds in 1960 en 1961 in gediende en goedgekeurde bouwplannen van particuliere pemiebouwes tengevolge deze wil lekeurige verdeling in 1964 nog niet kunnen Worden gereadiseerd. Ik moge voorts nog wij zen op het in Uw vergadering van 19 december j.l. teruggenomen goedgekeurde bouwplan van 35 woningen, dat ook financieel geheel rond zat, doch ten aanzien waarvan op het laatste ogen blik „den Haag" geen toestemming tot gunning wilde verlenen, niettegenstaande eerder gewekte stellige verwachtingen. Prompt komt in de eerste /as»* op korte termijn beschikken bedragen van f 500,- tot f 4000,- Bij de keuring voor het leger wordt een bloedmonster genomen en de bloedgroep be paald; sedert 1955 (inderdaad, toen pas) wordt ook de rhesus-factor bepaald. Het wekt als men weet, dat die factor pas in 19391940 (nadat het onderzoek met succes werd bekroond) pu bliek bekend werd, geen verwondering dat bij voorbeeld in de oorlog '40'45 medici over deze factor nog maar weinig wisten tot schade van velen. Wij zijn blij nu onze stelling is bevestigd, dat „het de meest gewone zaak ter wereld is, dat iedereen met een bloedgroepkaart op zak loopt’ zegt men bij het Rode Kruis. „Zo wordt het gemakkelijker om op kritieke momenten het juis te bloed toe te dienen". In veel grote bedrijven is het eigenlijk al re gel geworden, dat bij de bedrijfskeuring ook bloedgroep en rhesus-factor worden vastgesteld. Voor die bedrijven en voor ieder ander staat een geweldige organisatie van bloedgevers, z.g. „donors", klaar. Een leger van 275.000 mensen kan a la minute worden ingeschakeld, als er bloed van een bepaalde „soort” nodig is. Het Rode Kruis, dat de belangrijkheid van dit alles al lang geleden duidelijk heeft onderkend, is overigens zelf op zoek gegaan om een uitbrei ding van het terrein te vinden, waarop men actief zou kunnen zijn. Een voor de hand lig gende keus waren de automobilisten. De ver keersongelukken vertonen immers een toene ming. Alle ANWB weken van januari een toewijzing, niet van 35, doch van slechts 27 woningen voor 1964. Als hier niet alsnog verandering in komt, zal het 35-woningenplan derhalve weer gewijzigd en aangepast moeten worden, althans anders moe ten worden opgezet wellicht, hetgeen natuurijk kostenverhogend en vertragend werkt. Waar blijft de lijn, waar blijft de logica? Toch wil ik ook weer niet al te pessimistisch zijn. Het eigenaardige is, dat ondanks de sombere voor uitzichten in het begin van het jaar 1963 op het einde van het jaar blijkt, dat er toch nog wel meevallers zijn. Zo zijn er voor 1963 in het geheel 54 toe stemmingen voor premiewoningen afgekomen, niettegenstaande aanvankelijk op niet meer dan ten hoogste 30 was gerekend. Daarentegen wer den rijksgoedkeruringen voor bouw in de zgn. vrije sector ontvangen van slechts 18, terwijl toch op minstens 25 was gerekend. In 1963 kwamen 92 woningen voor bewo ning gereed, tegen 105 in 1962. Deze verminde ring is op zich niet verontrustend en moet geweten worden aan de ongemeen koude win ter welke het bouwbedrijf bijna 3 maanden lam legdse. Gezien het momenteel in aanbouw zijnde aantal woningen, vermeerderd met die waar mede nog niet begonnen is, doch waarvoor bouwvergunningen zijn of kunnen worden ver leend, alsmede de toewijzing voor 1964, welke naar ik stellig verwacht, nog we voor verho ging vatbaar is, mag de woningproduktie voor 1964 wel met zorgelijke doch ook weer niet met al te sombere ogen worden bezien. In 1963 werden 12 woningen onbewoonbaar verklaard. Ik sprak LI straks van twee grote zorgen welke ik had. De tweede zorg is het nog steeds niet goedgekeurd zijn door gedeputeerde staten van het in juli 1962 door Uw raad vastgestelde uit breidingsplan in hoofdzaken. Deze uitermate trage gang van zaken, waarin meer dan eens getracht is meer gang te krijgen, belemmert de regelmatige ontwikkeling en uitleg van onze gemeente in hoge mate. Tengevolge hiervan is het o.m. veelal moeilijk en soms ook onmogelijk om de onontbeerlijke gronden tijdig en tegen redelijke prijzen in handen te krijgen. Men kan geen definitieve plannen in onderdelen, o.a. ook wat de aanleg van sportterreinen betreft, nauw keurig uitwerken, men kan geen deugdelijke exploitatieopzetten maken. Men kan geen meer definitieve plannen opzetten met bouwonder nemers of bedrijfshoofden, die hier eventueel een bedrijf zouden willen vestigen, enz. enz. Bovendien heeft deze stagnatie tot gevolg dat de woningbouw in de allernaaste toekomst ernstig in de knel komt, vooral in Rijen, omdat de gemeente aldaar niet meer over bouwgrond voor de normale woningbouw in grotere com plexen beschikt. Ik heb deze hoogst ernstige zaak zeer onlangs persoonlijk met de commis saris der Koningin in 's-Hertogenbosch bespro ken, daar langer dralen niet verantwoord is. Met een aan zekerheid grenzende waarschijn lijkheid kan ik zeggen, dat op het einde van deze maand het college van gedeputeerde staten ons zijn beslissing zal doen toekomen. Ik ver trouw dat deze zodanig zal zijn, dat wij op dit stuk spoedig verder kunnen. Wat de financiële toestand van de gemeente aangaat, welke tot heden niet al te veel zorgen gaf, moet gezegd worden dat deze er niet beter op is geworden, ook al omdat de onlangs in werking getreden nieuwe financiële verhoudings wet tussen rijk en gemeente ons niet veel arm slag laat. De begroting 1964 welke U binnenkort ter behandeling krijgt voorgelegd, is moeilijk, o.a. door te beschikken over een deel der reserves, sluitend gemaakt. Uw raad zal er in 1964 op bedacht moeten zijn om alle niet strikt nood zakelijke nieuwe of verhogingen van bestaande uitgaven achterwege te laten, teneinde het finan ciële evenwicht niet te verstoren of nieuwe, dan wel verhogirïg van bestaande, plaatselijke be lastingen uit te lokken. De gevestigde schuld der gemeente bedroeg op 1 januari 1964 16.135.000,—.zijnde ƒ1.030,— per inwoner tegen 14,585.000,— op 1 januari 1963, zijnde 950,— per inwoner. De kapitaalsinvesterin gen in 1963 beliepen 2.296.00,tegen 1,640.000,- in 1962. Het inwoneraantal der gemeente ging in 1963 met 313 personen vooruit, tegen 159 in 1962 en bedroeg op 1 januari 1964 15.657 personen. Voor het eerst sinds enkele jaren was er weer een, zij het bescheiden, vestigingsoverschot, ten getale van 21. Het aantal geboorten nam met 16 af en bedroeg 385. Het aantal overledenen bleef precies gelijk, namelijk 93. Het aantal huwelijken bedroeg 124, tegen 137 in 1962. Het gemeentelijk gasbedrijf vertoonde ook in 1963 een gestadige groei. Het aantal aansluitin gen vermeerderde met ruim 100 stuks en bedroeg op 1 januari 1964 2405. Ook onze gemeente zal binnen betrekkelijk korte tijd, al dan niet via Tilburg, aardgas aan onze inwoners gaan leve ren. De kosten om de bestaande aan- en toe- voerleidingen geschikt te maken voor aardgas alsmede het aanpassen, d.w.z. wijzigen, van de in de aangesloten gezinnen aanwezige gastoe stellen zal aanzienlijke investeringen ten laste van het gasbedrijf vragen. Het is nog niet be kend of deze investeringen ten laste van het gasbedrijf vragen. Het is nog niet bekend of deze investeringen in hun geheel ten laste der gemeente zullen bijven en daarom is thans nog geen aanwijzing te geven of de gasverkoop prijzen, althans in het begin, een daling van enige betekenis te Zien zullen kunnen geven. Van het onderwijsfront valt te vermelden dat de uitbreiding van de van Helsdingenschool aan de Julianastraat met twee nieuwe lokalen tot stand kwam. De in 1963 in aanbouw ge nomen nieuwe U.L.O.-school te Gilze zal om streeks juni in dit jaar gereed komen. Hetzelfde zal het geval zijn met de uitbreiding van de huishoudschool met enkele lokaliteiten in Gilze, waarmede in 1963 werd aangevangen Wij ver trouwen dat in 1964 de rijksgoedkeuring zal afkomen voor de bouw van een nieuwe 6-klas- sige L.O.-school te Rijen waaraan grote be hoefte bestaat. De hiervoor vereiste urgentie- verklaring is in alle geval sinds geruime tijd in ons bezit. Het kleuteronderwijs te Gilze ver keert in moeilijke omstandigheden. De lokalitei- Er zijn vier bloedgroepen: A. B. AB. en 0 (nul). Drie ervan en het principe zijn ontdekt door de Oostenrijkse geleerde Karl Landsteiner, die in 1930 voor deze ontdekking de Nobelprijs kreeg. Dr. Landsteiner ontdekte ook dat het bloed te ontbinden valt in nog andere factoren. Een van die factoren ontdekte hij na proeven op aapjes van het rase Macacus Rhesus. Vandaar de naam van deze in 1940 wereldkundig gemaakte factor: de rhesus-factor. Bloedgroep en rhesus-factor zijn van belang bij het toedienen van bloedtransfusies. De rhesus-factor van het bloed kan een rol spelen bij de gezondheid van een te verwachten baby, maar dan weet de door een analyse van een bloedmonster gewaarschuwde arts daar wel raad op. Omdat in geval van een ongeval waarbij de verwonding een transfusie nodig maakt, het be palen van bloedgroep en rhesus-factor enige soms zeer kritieke tijd vraagt, raadt de Bloedtransfusiedienst van het Nederlandse Rode Kruis ieder aan: Mijne Heren, Het jaar 1963 is sinds enkele weken ten einde en 1964 heeft zich inmiddels aangediend. In de eerste vergadering van de gemeenteraad in 1964, waarin ik naar gewoonte wil terugzien op wat 1963 ons bracht en wil uitzien naar wat 1964 kan bieden, moge ik allereerst de beste wensen uitspreken voor U allen persoonlijk, Uw gezinnen, Uw ondernemingen en Uw arbeid, waarbij ik het werk als lid van dit college extra moge benadrukken. Kon ik in mijn vorige nieuwjaarsrede de hoop en de verwachting uitspreken dat 1963, buiten gewone, niet te voorziene gebeurtenissen voor behouden, geen reden voor ernstige bezorgd heden zou geven, voor 1964 ziet de situatie er vooralsnog wat minder verwachtingsvol uit, zon der daarmede te willen zeggen dat we 1964 met sombere gevoelens tegemoet zouden moeten gaan. We kunnen namelijk nog allerminst over zien wat de gevolgen zullen zijn van het sinds enige tijd in grote beweging gekomen peil van lonen en prijzen, welke als een vloedgolf over onze Nederlandse gemeenschap komt en waar van het de vraag is of deze tijdig kan worden ingedamd en voldoende in de hand kan worden gehouden. Van een bevestigend antwoord op deze vraag za het goeddeels afhangen of bij voorbeeld het industriële apparaat volledig en onder redelijke omstandigheden zal kunnen blij ven functioneren en of de welvaart, welke men beoogde te verhogen voor grote groepen der bevolking, inderdaad ook in een verhoging daarvan zal resulteren. Zal niet menig kleiner en minder fiancieelkrachtig bedrijf zijn deuren moeten sluiten, ook al omdat men door een onvoldoend moderne outillage niet mee komen? En wat gaat er in de agrarische sector, waarin het thans reeds in sommige opzichten alles behalve florisant is, gebeuren? Zal de volledige werkgelegenheid - ook op langere termijn gehandhaafd kunnen blijven? Het zijn alle vra gen waarvan de beantwoording momenteel minder gemakkelijk is dan voorheen. Om mij tot onze eigen gemeente te bepalen: ten aanzien van 1963 valt te constateren, dat de werkgelegenheid overal volledig was en dat men ook dit jaar in menig bedrijf handen te kort kwam, al zijn de bedrijfsresultaten niet overal onverdeeld gunstig. Zo gaf de zoolleder- industrie van ouds een bekende industrie alhier weinig reden tot tevredenheid, dit in tegenstelling met de overlederindustrie, waar het wel beter ging, evenals in de voeringleder en schapenvachtindustrie. Het personeelsgebrek schijnt in deze laatstgenoemde industrieën wel een bijzonder probleem te zijn. De schoenindu strie had zonder meer een goed jaar. Het op het einde van 1962 zich aandienende herstel, zette in 1963 door. Zowel de consumptie in het binnenland als de export van schoeisel steeg, zij het wat dit laatste betreft in geringe mate. De telefoonfabriek te Rijen had geen bij zondere reden tot klagen, al kon dit bedrijf tengevolge van een beperking in de overheids opdrachten zijn produktiecapaciteit niet volledig benutten. De plastic-industrie en de behangsel- papierindustrie hadden, wat de gang van zaken betreft, geen reden tot klagen, doch personeel- schaarste, mede tengevolge van woningproble- men, baarde beide genoemde bedrijven zorgen. Als ik van „woningprobleem” spreek, dan moet ik constateren dat dit één van de twee aangelegenheden is, welke mij ook voor 1964 met grote zorg vervullen. Niet aleen omdat er, gezien de behoefte, niet voldoende wonnigen gebouwd kunnen worden, maar vooral ook omdat er van enig overleg, van enige planning of van een te volgen lijn geen sprake is of kan zijn zolang alles zo straf centraal geregeld en uitgemaakt wordt als tot nu toe, terwijl ik sterk de indruk heb dat dit in plaats van beter nog erger wordt. Wat te zeggen van het feit dat dit in plaats van beter nog erger wordt. Wat te zeggen van het feit dat de proviciale be sturen (Gedeputeerde Staten) die van „Den Haag” een aantal woningwetwoningen en pre miewoningen ter verdeling onder de tot hun provincie behorende gemeenten toegewezen krijgen, dit toewijzingsplan niet mogen effec tueren, alvorens die verdeling eerst nog eens aan „Den Haag" te hebben voorgelegd ter goedkeuring? Hoe kunnen de gemeenten en dit geldt bijzonder de kleine Vraagt eens inlichtingen bij ons kantoor Rijen, Stationsstraat 81, Telefoon 500. ten van de oude afgekeurde jongensschool te Gilze, waarvan tot nu toe gebruik wordt ge maakt om een deel der leerlingen op te vangen, mogen hoogst waarschijnlijk op last van de inspectie van het Kleuteronderwijs na september 1964 niet meer worden gebruikt op grond van de slechte toestand waarin deze lokalen ver keren. Met voldoening begroet ik de m.i. hoog nodige totstandkoming van een nieuwe U.L.O.- school in Rijen, welke met het onderwijs is ge start in september 1963 in het voormalige, in middels verbouwde, zusterklooster in de Tuin straat alhier. Het is uiteraard de bedoeling zo spoedig mogelijk ook in Rijen tot het bouwen van een nieuwe en moderne U.L.O.-school te komen. Of men in 1964 hiermede reeds een aanvang zal kunnen maken, is aan gerechte twijfel onderhevig Naar mijn vaste overtuiging is in Rijen nog behoefte hetzij aan een huishoudschool, hetzij aan een M.M.S. Zeer vele meisjes het zullen er ongeveer 80 zijn volgen dit onderwijs üi een of meer naburige gemeenten en dit aantal neemt steeds toe. Ik vrees dat het bestaan en blijven voortbestaan van de V.G.L.O. te Rijen een rem vormt om een of beide der genoemde onderwijsinstellingen tot stand te doen komen. Uitsluitend V.G.L.O.-onderwijs als vervolg op het lager onderwijs is in het Rijen van heden niet meer van deze tijd. Ik meen dat men in Rijen goed zal doen zich in de naaste toekomst op dit vraagstuk ernstig te bezinnen. Het verkeer vroeg in 1963 in onze gemeente wederom menig slachtoffer en bracht veel materiële schade. De balans over 1963 vermeldt: 6 gevallen met dodelijke afloop, 65 gevallen met zwaar of licht lichamelijk letsel en 124 ge vallen met uitsluitend grotere of kleinere mate riële schade. Het aantal geconstateerde verkeers overtredingen, waarvan proces-verbaal werd opgemaakt, bedroeg 1049. De sinds enige maan den voorgeschreven beperking van de maximale snelheid tot 80 km per uur heeft tot nu toe een gunstige invloed uitgeoefend op het aantal ver keersongevallen op de rijksweg Breda.Tilburg al heeft deze snelheidsbeperking op deze rijks weg ook zijn onmiskenbare nadelen. Het feit dat sedert enkele maanden alle spoorwegover- wegen in onze gemeente van een moderne be veiliging zijn voorzien heeft eveneens tot een verhoging van de verkeersveiligheid bijgedragen. In 1963 werd menigmaal een beroep gedaan op de brandweren van Gilze en Rijen voor grotere en kleinere branden. De brandweer van Gilze rukte twaalf maal uit; die van Rijen drie en twintig maal, waarbij echter herhaalde malen voor kleine bos- of bermbrndjes. De totale brandschade is te taxeren op 515.000, Beide brandweerkorpsen vervulden steeds hun taak op kundige en doeltreffende wijze, waar voor hun grote waardering toekomt. In aansluiting op bovenstaande beschouwin gen, mededelingen en cijfers moge ik nog enkele bijzonderheden releveren, welke niet aan de ver- vergetelheid dienen te worden prijs gegeven. In mei 1963 werd Rijens tweede parochiekerk door de Bisschop van Breda geconsacreerd en in gebruik genomen In de tweede helft van 1963 overleed in Gilze in de ouderdom van bijna honderd jaar oud-burgemeester van Poppel, die meerdere tientallen jaren in onze gemeente vol ijverig het burgemeesterschap vervulde. In okto ber 1963 kwam in Rijen het thans door ruim 70 pensiongasten bewoonde bejaardencentrum „Huize St. Petrus" gereed, terwijl in de zomer van 1963 de bij de zgn. villa Mol behorende tuin was gemetamorfoseerd in een weliswaar niet omvangrijk, doch smaakvol aangelegd en verlicht openbaar park, waar het vooral voor de ouderen onder de Gilzenaren overdag en voor de jongeren bij avond goed toeven schijnt. Op 1 oktober 1963 werd op bescheiden wijze herdacht dat het precies honderd jaar geleden was dat Gilze- Rijen een spoorwegstation kreeg en daarmede tot de eerste gemeenten ging ging behoren welke aan het spoorwegnet werden aangesloten. Het Stationsplein werd omgebouwd en vergroot, terwijl het stationsgebouw momen teel een flinke verbouwing en modernisering ondergaat. Het oude en niet aan zelfs maai' bescheiden eisen meer voldoende postkantoor te Rijen werd vervangen door een ruim en doel treffend ingericht noodpostkantoor in het cen trum van Rijen aang.de Pastoor Gillisstraat, in afwachting van de stichting van een nieuw definitief gebouw over enkele jaren op onge veer dezelfde plaats. Tenslotte werden in de loop van 1963 315 woningwetwoningen, waar onder vele oudere en oudste woningen, van douchesellen voorzien. Uit het wel en wee van onze gemeente in 1963 kon ik slechts een greep doen om U in grote trekken het verloop in 1963 in herinne ring te brengen. Als geheel mogen wij over 1963 niet klagen. Ik spreek de hartgrondige wens uit, dat met medewerking van allen die met het gemeentelijk bestel van doen hebben de gemeenteraad en het gemeentepersoneel op de eerste plaats met Gods onmisbare hulp het jaar 1964 voorspoedig moge zijn voor onze gemeente en zijn inwoners!

Kranten Regionaal Archief Tilburg

Gilze en Rijen - Weekblad Gilze-Rijen en Weekblad Gilze en Rijen samen | 1964 | | pagina 5