Feest van
Christus Koning.
Die Christel
van der Post
Boeken-
Tentoonstelling
RAAD VAN
GILZE EN RIJEN.
„Langs de straten”.
BIOSCOOP RIJEN TEL 303
MANNEKESDAG...
Het teken
van de luipaardman
EEN EN DERTIGSTE JAARGANG
ZATERDAG 25 OKT. 1958
No. 43
RIJEN - TELEFOON 343 (K 1692) - POSTGIROREKENING 28.32.41
UITGAVE VAN: DRUKKERIJ NICO HOBBELEN
1.
Geopend
U kunt er vinden:
Weekblad Qilze-Rijen
Zaterdag 8
Beek,
HULTEN.
DE CHEF, DIE ONS EEN LICHTE LAST
OPLEGT.
uur zondag 6.15 en
8.30 uur
Woensdag 8 uur
De jungle had voor SA BY geen gehei
men en het dodelijk teken kon hem geen
angst inboezemen. Toegang 14 jaar.
Verwacht: SISSI, keizerin en moeder.
De vloek van Frankenstein.
Naar aanleiding van het feit, dat ik de
oudste molen van Gilze localiseerde bij het
Kraaienbos (Verheven), maakt een briefschrij
ver uit Gilze mij er op attent, dat de streek,
waar de grote lei en de Hultense lei samen
vloeien ,,de oude molen" wordt genoemd. Hij
vraagt dan of daar soms een watermolen ge
staan heeft gezien het grote verval of hoogte
verschil langs deze riviertjes tussen de Rielse
baan en de Rijksweg.
Inderdaad heet het terrein ingesloten door
deze twee beekjes, waar deze samenkomen ter
hoogte van de Prinsenhoef, ,,de oude molen”.
De daar gelegen beemden droegen deze naam
al in de 17e eeuw. De molen zelf, vrijwel zeker
een watermolen, was toen echter reeds lang
verdwenen.
Een romantische film in cinemascope en
kleuren met als middelpunt van een spel
van liefde, muziek, humor en levensvreug
de het romantisch stadje Rothenburg.
De vreugde klatert van het doek de
zaal in. Muziek van het bekende RIAS-
dansorkest. Toegang elke leeftijd.
Hoe is dit nu te rijmen met mijn mededeling,
dat er in geheel Gilze slechts één molen stond
(een zogenaamde dwangmolen)? Wij moeten
daarvoor terug naar de Middeleeuwen, naar
de tijd dat Hulten nog een afzonderlijke heer
lijkheid was. Zoals bekend had de abdij van
Thorn onder Gilze een (laat-) hof met een
eigen schepengerecht. Dat deze schepenen
steeds als „schepenen in den ouden hof van
Gilze” worden aangeduid hangt wellicht hier
mee samen, dat er in dit dorp nog een tweede
Thornse hof lag n.l. die in de buurtschap
Hulten. Deze tweede Thornse hof met alles
wat daarmee samenhing (cijnsrecht, hoftiend
enz.), was echter door de abdij van Thorn in
leen uitgegeven, terwijl de bezitter (leenman)
ervan bovendien door de heren van Breda
was beleend met het gerecht (vrijwillige, boet
en lijfstraffelijke rechtspraak), bede en dienst
alsmede enkele andere rechten.
Hulten was daardoor 'n van Gilze onafhan
kelijke heerlijkheid en het is vrijwel zeker, dat
het ook een eigen molen had. Dit zal de be
doelde watermolen geweest zijn. De ligging
ervan vlak bij het centrum van de hof (de
later zogenaamde Prinsenhoef) maakt dit des
te aannemelijker.
In 1368 verkocht de toenmalige bezitter,
Wouter van Diedeghem, beide lenen (zowel
die van Thorn als die van Breda) aan de heer
van Breda, die voor het Thornse deel dus aan
de abdis leenhulde moest bewijzen. Deze heer
van Breda, Jan van Polanen, beleende zijn
zoon Willem van der Leek, kannunnik van
Luik, daarmee. Na diens overlijden werd de
heerlijkheid Hulten bij het Bredase domein
gevoegd en kwam er een einde aan de zelf
standigheid van dit gehucht. Het eigen gerecht
werd opgeheven en de ingezetenen ervan vie
len voortaan onder de rechtspraak van de
schepenen van Gilze.
Het is niet uitgesloten, dat de watermolen
reeds spoedig na die overgang gesloopt is.
De nog steeds tot het staatsdomein beho
rende Prinsenhoef gaat reechtstreeks terug op
het in 1368 verkochte goed. De hoeve zelf is
in de laatste orlog verwoest, doch nadien her
bouwd.
Met het gezegde „de klant is koning” weet
iedereen, dat de handeldrijvende middenstander
ook maar niet doen kan wat hij wil en in zijn
handel en wandel behoorlijk aan banden gelegd
is. En uit eigen ervaring weet iedere arbeider,
iedere kantoorbediende, ja ieder die op welke
wijze ook in dienstbetrekking is, dat hij zijn
baas of chef naar de ogen moet kijken of naar
zijn pijpen moet dansen. Zelfs de man, die een
vrij beroep uitoefent, dient met zijn „geachte
clientèle'' rekening te houden, zodat zijn vrij
heid maar beperkt is.
Alle arbeiders en bazen zijn bovendien staats
burgers, onderworpen aan de wetten van de
Staat, de verordeningen van de provincies en
gemeenten. En de politieverordening komt daar
nog bovep op. In je huis mag je doen wat je
wilt? Dacht u maar. Er zijn nog altijd buren
die niet gestoord of gehinderd willen worden
en er is in vele gevallen nog een huiseigenaar,
die zijn bezitting gerespeceerd wil zien. Met
politie en kantonrechter als stok achter de deur.
Zo is de heerschappij der wereld. Men kan
denken deze maatschappelijke drang te ont
vluchten door de rimboe in te trekken, maar
dat brengt andere bezwaren mee. Want ook
de rimboe kent zijn wetten en niemand zal
zelfs daar een vreemde heerschappij ontsnap
pen.
Naast en boven deze heerschappij bestaat
een andere, de heerschappij van God. En nu
bedoel ik niet het stel van maatregelen en con
ventionele, ongeschreven regels, waarbij de
pastoor of de geestelijkheid de brave kudde tot
een bepaalde manier van handelen dwingt,
maar ik bedoel het zuivere Rijk Gods, het
hemelse imperium waarin Christus de Koning
is. Deze maatschappij met ook eigen wetten
en regels is van geheel andere aard. Zeker,
ook zij beperkt ons doen en laten, zij bindt in
zekere mate onze vrijheid. Wie tot deze Stad
Gods behoort, kan niet in ongebondenheid zijn
leven slijten, en er maar op lös leven.
Twee grote wetten bepalen zijn levenslijn:
de rechtvaardigheid en de liefde, zoals Pius XII
onafgebroken placht te zeggen.
Ik zal er van af zien zelfs op dit feest van
Christus Koningschap een pleidooi voor deze
Stad Gods te houden. Laat men dat vanaf
de preekstoel doen. Maar ik wil er wel uw
aandacht voor vragen, dat de heerschappij van
die hemelse maatschappij geen zaak is die we
met mopperen en tegenzin behoeven te dragen.
Zeker er zijn katholieken die dat wel doen,
die kankeren dat ze op zon- en feestdagen naar
de kerk moeten, dat ze zich aan die paar vas
tendagen hebben te houden, dat ze trouw in
het huwelijk moeten beoefenen en dat ze zo
vaak met geschooi worden lastig gevallen.
Dan zijn er ook niet-katholieken, die dat
overheersen van de Paus onduldbaar vinden
en die schelden op alles wat Hij verkondigt.
Ofschoon de Paus zelf niets uitvindt, maar
alleen Christus’ leer verkondigt, ofschoon Hij
als herder aangesteld, ook maatregelen treft
Zijn kudde te leiden, vinden ze het maar
Er zijn nog enkele plaatsen in Neder
land waar de mannen bij sommige gele
genheden alleen het woord hebben, dat is
bij een begrafenis op het kerkhof en op
sommige dagen in de café’s.
Het is nog niet zo lang geleden dat de
vrouw helemaal niet in het café kwam,
dat hoorde niet, want daar werd „gevloekt
en liederlijke taal” gebruikt waar vrou
wenoren niet tegen kunnen. Vele gemoe
delijke zuidelijke cafés zijn evenwel pleis-
teroorden voor groepen die een dagje uit
zijn haltes voor mensen op beevaart-
gezellige plekken om een kaartje te leg
gen en vooral met kermisdagen de plaat
sen waar men elkaar treft, pret maakt en
met een glaasje wijn even „bij” komt van
het slenteren langs de kermis.
Het is goed te verdedigen wanneer men
zegt: „De vrouw hoort niet in het café
thuis”, tenminste over het algemeen niet.
Maar evengoed is het te verdedigen wan
neer ze er af en toe wel komt. Welk stand
punt men ook inneemt, de praktijk is nog
steeds zo dat over het algemeen de man
nen de trouwe bezoekers van de cafés zijn
en dat ze vaak zelf de mening hebben
dat ze er eigenlijk alleen thuis horen. Om
dit af en toe te beklemtonen heeft Rijen
nog altijd een „mannekesdag” weten te
handhaven en één van de kermisdagen is
helemaal van de mannen. Dit is een feest
en een gebeurtenis welke met hand en tand
verdedigd wordt. Ik hoorde een broertje
Na de opening met ’t gebruikelijke gebed
keurt de Raad de notulen goed en ook de in
gekomen stukken leveren geen stof tot bespre
king.
Tot leden van de commssie van advies in
gevolge de woonruimtewet 1947 worden her
benoemd voor Gilze:
de heren C. Aarts, A. Botermans, A. Diep
straten, G. Kusters, J. v. d. Wildenberg.
Voor Rijen: de heren A. v. Alphen, J. van
Beek, A. Haagh, N. Noij, A. Schaffelaars.
In de huurcommissie worden opnieuw be
noemd voor Gilze: de heren G. Kusters, A.
Diepstraten, A. Vermeulen, G. Diepstraten, A.
de Groot.
Voor Rijen: de heren A. Haagh, J. van
A. Schaffelaars, A. Noij, I. Meijers.
Tot de commissie ad hoe (tot dit bepaald
doel) voor 't onderzoek der rekeningen '56 en
'57 en de begroting '59 worden uitverkoren de
heren Chr. Buys, I. Meijers en A. Noij.
De heer de Bont zag er nog graag 'n studie
genoot uit Gilze bij. Geen bezwaar. Onmid
dellijk wordt de heer Michielsen gekozen.
De rekening van het Burgerlijk Armbestuur
over 1957 wordt goedgekeurd.
Vanaf 2 sept. '58 zal de bezoldiging van de
wethouders 3868,— bedragen.
Een verzoek om subsidie van de Stichting
Katholieke Maatschappelijke Gezinszorg te
Gilze wordt gaarne ingewilligd: eenmaal
750,— en met ingang van ’58 jaarlijks 85%
van de kosten van salarissen en sociale lasten
na aftrek der te ontvangen rijkssubsidie.
Als goede sociale werkers reiken de raads
leden weer kostbare bedragen uit voor 't on
derwijs: 8405,90 voor de Meisjesschool in Gil
ze; ƒ3885,voor de Meisjesschool te Rijen;
voor de Prot. Chr. afd. van de Helsdingen-
school 1140,(al 101 leerlingen bezoeken
deze school); de Bernadetteschool krijgt
30.775,— toegewezen.
Op aandrang van „Rijens Belang” is 'n plan
ontworpen voor 't maken van een recreatie
terrein, speel-, sport- en wandelpark ten wes
ten van de Julianastraat. ’n Prachtige gelegen
heid om 't afschuwelijke boscomplex aldaar op
te ruimen. De Raad vindt 't best. Kosten:
98.509,iets minder dan 'n ton.
'n Industrieterrein bouwrijp maken is te Rijen
'n actuele aangelegenheid. De Raad denkt aan
't gebied omsloten door de Pastoor Gillisstraat-
Vincent van Goghstraat-Spoorbaan-Ooster-
houtseweg. Egalisatiekosten 53.400,
De Raad ziet zich genoodzaakt het afvoer-
om
een dwaze dwang.
Voor zulke mensen, katholieken en niet-
katholieken bidden wij zondag: „Geef, almach
tige God, die in Uw beminde Zoon, de Koning
van het heelal, alles hebt willen herstellen, dat
alle volkeren teruggebracht worden onder Zijn
zoete heerschappij.”
De zoete heerschappij, inderdaad. Zelf zeide
Hij eens: „Mijn juk is zoet en Mijn last is
licht.”
tegen zusje zeggen: Liesje vandaag moet
jij maar thuis in het zandhok spelen, ik
moet de hele dag met de „hermonie” mee.
Misschien zijn de lezers benieuwd wat
er nu volgt: Een afkeuring? Neen, Jiele-
maal niet. Ieder dorp, iedere streek moet
nu eenmaal iets bijzonders hebben en zo
mogelijk houden. Er steekt niets verkeerds
in wanneer de mannen af en toe zich eens
laten gelden, ook al zou dat iemand een
duim of een blauw oog kosten. Bij een
duizendkoppige feestvierende mensenme
nigte komt dat overal voor. Ook zullen
vele vrouwen hun mooi opgepoetste man
nen nog een tijdje meewarig nakijken als
ze de deur uitgaan, en zuchten: hoe zal ie
thuis komen en hoe laat
Maar op zich genomen steekt er niet
het minste kwaad in. We zouden hoogstens
naar voren kunnen brengen dat vermoe
delijk over enkele jaren alleen de naam
„Mannekesdag” nog overblijft om twee
redenen. Ten eerste de mannen gaan niet
«neer eens per jaar een dag alleen uit, maar
iedere week en sommige meerdere malen
per week, en ten tweede vele vrouwen
gaan toch mee, al of niet met de hoge
goedkeuring van hun wederhelft. Het is
soms angstige nieuwsgierigheid dat de
vrouwen op de dag eens even komen kij
ken in het café, waar hij vermoedelijk zit.
Moet ze zich misschien een beetje schamen
niet voor de mannen op de eerste plaats
maar voor de andere vrouwen die zo ge
makkelijk wat zeggen? Tenslotte is een
hele dag drinken kostbaar en afmattend
en er kan teveel en te onrustig gepraat
worden. Maar het kunnen ook plesante
ogenblikken zijn waar men stoere en sterke
verhalen vertelt zoals b.v. in het leger,
in kampementen en in kazernes. Getrouwde
mannen op „herhaling” voelen zich niet als
soldaat, maar als man sterk en moedig,
en al zijn hun verhalen „sterker” dan hun
riool Hoeksestraat-Akkerlei te Rijen te verbe
teren. Zelfs de heer van Beek is het hier vol
komen mee eens. Geraamde kosten ƒ41.000,—.
Destijds werd door de heer Boemaars 'n
beroep gedaan op de Raad om de brandweer
lieden van Molenschot van kleding te voor
zien. Niet tevergeefs. Men heeft er 225,—
voor over.
In ’t belang van de volkshuisvesting beslui
ten de vroede vaderen grond aan te kopen in
plan-West te Rijen. 5 ha voor ƒ35.100,—.
Het oprichten van Kath. Militaire Tehuizen
heeft de hoge goedkeuring van het Episcopaat
en geen enkel raadslid- wil dat tegenwerken.
Nabij de Julianastraat wordt 'n stuk grond van
2125 m2 beschikbaar gesteld voor dit mooie
doel. Nuttig en gepast kunnen de militairen
straks hun vrije tijd in zo'i gebouw door
brengen.
Voor 't goed functioneren van de riolering
is 't van groot belang dat met spoed voorzie
ningen worden getroffen bij ’t rioolgemaal te
Rijen, 't Zal ongeveer 10.000,kosten.
Het Werkverband Kath. Amateurtoneel te
Amsterdam heeft 't aangedurfd wat subsidie
van Gilze-Rijen te vragen. Volledig ernaast.
Men denkt er niet aan, alleen de heer Buijs wil
officieel aangetekend zien, dat hij tegen de op
vatting van de Raad is.
Meer licht! Dat ziet de Raad liever onder
ogen. Te Rijen zullen daarom 131 stalen licht
masten van 6 mtr hoogte verrijzen 49.000,
en te Gilze 37, 16.225,—.
De heer Willemse vroeg nog om ’n licht
punt bij café „Cafétaria”. Net te laat, want
't is er al. Maar meneer Willemse, niet altijd
wordt U zo op Uw wenken bediend!
Dan wilde hij verkeersborden met „Hulten”
geplaatst zien en invoering van de maximum
snelheid man 50 km.
Inderdaad, 'n probleempje, maar 't kan niet
opgelost worden omdat Hulten geen bebouwde
kom heeft.
De heer van Beek wil de kinderen van onze
gemeente nog gezonder maken door hen van
schoolmelk te voorzien en vraagt daarvoor
subsidie. Melk is toch goed voor elk!
Totaal overbodig, zegt de voorzitter, de ge
zondheidstoestand van onze jeugd laat niets te
wensen over.
De heer Boemaars doet ’n poging om enkele
wegen in Molenschot verbeterd te krijgen.
Het behoeft geen strovuur te zijn en zal be
zien worden.
Zoals altijd heeft de voorzitter tot slot nog
enkele mededelingen en zoals steeds van aan
gename aard.
De B.B.A. gaat eindelijk 'n uurverbinding
invoeren voor 't traject Breda, Dorst, Vijf
Eiken, Past. Gillisstraat, Kerk, station, Hulten,
Gilze, Tilburg.
In Rijen zijn 26 woningen aanbesteed, die
wel gegund zullen worden.
Het plan-Gemeentehuis is kant en klaar,
helaas komt 't wat duurder uit dan aanvanke
lijk verwacht was (ongeveer ƒ810.000,
De jaarlijkse boekententoon
stelling wordt weer gehouden in de
school van de Eerw. Zusters, Kloos
terstraat, Rijen.
op Zaterdagavond van 7 tot 10 uur en
Zondag doorlopend van 11 tot 6 uur.
de nieuwste romans en kinderboeken,
alle soorten pocketboeken, populair we
tenschappelijke boeken, enz. enz.
De Sinterklaas bestellingen kunt
U dan reeds opgeven.
