Trouwen
8
3
waar zij om be-
kreeg de ongelukkige vrouw
Zij was van de duivel beze-
Voor arme mensen had vroeger een trouwdag niet veel te betekenen
Vooral tot de dertiger jaren ging er dat eenvoudig aan toe. Even
naar het gemeentehuis en dan de volgende morgen in de dage
lijkse mis van half acht werd het kerkelijk huwelijk ingezegend.
De volksmond sprak dan: Hij heeft vanmorgen getekend voor schop
en riek. Er was geen feest, na de mis koffie drinken en zien
dat hij om 9 uur op zijn werk was.
Zij hadden een huisje of een gedeelte van een woninkje gehuurd
of trouwden thuis in, met alle gevolgen van dien. Ruzie, scher
mutselingen en oorlog kwamen daar uit voort.
In de dertiger jaren kwam daar toch verbetering in. Er waren
toen voldoende woningen die men kon huren of kopen. Als een
huisbaas wist dat iemand ging trouwen, kwam hij zelf zijn wo
ning al aanbieden. Voor weinig geld kon men kopen, of voor een
of twee gulden per week was men huurder. Er werden wat tweede
hands meubelen gekocht en het huwelijksleven kon beginnen.
Zo kon het wel eens gebeuren dat een jong getrouwd stel na 2
jaar huwelijk, 5 kinderen te verzorgen had. De eerste tweeling
kondigde zich aan toen zij thuiskwamen uit de huwelijksmis.
Een jaar getrouwd werd er weer een baby geboren. Het tweede
jaar weer een tweeling. Zulke moeders hoefden geen werk te gaan
zoeken. Hadden thuis meer dan de handen vol.
Als de kinderen er aan toe waren om te gaan lopen hadden de
moeders onmogelijk tijd om een handje te helpen. Ze werden dan
in de la gezet. Een stelling die 2 m lang was en ongeveer 1 m
breed. Daar zat een plank tussen met een rond gat er in, ter
grootte van de omvang van de kleuter. Daar werd de kleuter in
gezet, zodat de schouders van de kleine boven op de plank
rustte en met zijn voetjes de grond raakte. Als zijn voetjes
de grond raakten en hij maakte daarmee beweging, dan ging de
plank aan het vooruitschuiven. Een heel simpel geval, maar wel
praktisch. Als het kind voort goed met zijn beentjes aan de
grond kon, dan liepen ze gewoon door de la op en neer en konden
toch niet omvallen. Na zo vele weken op en neer te hebben ge
lopen, waren hun beentjes sterk en stevig genoeg. Dan kregen
ze de vrijheid en liepen alleen weg. Zo leerden ze zichzelf
lopen.
De jonge baby lag in een schommelwieg. Als moeder of oma zaten
te breien of kousen te stoppen, bonden ze een touw aan de wieg
en aan hun voet, als dan de kleine begon te huilen trok ze met
haar voet de wieg in beweging totdat de kleine was ingeslapen.
Zodoende werkten zij met handen en voeten en ook nog dubbel
met hun ogen om de grotere kinderen in de gaten te houden.
De baby's werden diep in de wieg gestopt, met een hoofddoek
om, hun beentjes in doeken gewikkeld, veel dekens, en nog
een kussen daar boven op. Aan warmte, bezorgdheid en liefde
kwamen zij niet te kort. Maar teveel van het goede kan ook
nadelig zijn. De kruisverenigingen en dokters brachten daar
grote verandering in. De kleintjes moesten zo snel mogelijk
naar buiten. Er kwamen kinderwagens op wielen. Ze mochten de
kleintjes niet meer zo inpakken, en met goed weer alles zo
veel mogelijk bloot, zodat zij van zon, natuur en buitenlucht
konden profiteren.
Zoals bij iedere vernieuwing die in beweging kwam, stonden de
ouderen er sceptisch tegenover. Vooral de oma's verweten hun
dochters om zo een kleine baby buiten te zetten, met zo weinig
kleding en deksel. Als de jonge moeders dan vertelde dat het
van de wijkzuster en de dokter zo moest. Met zulk een antwoord
kon men de ouderen echt niet overtuigen. Zij wantrouwde iedere
vernieuwing, maar vooral de medische wetenschap.
Ja, die dokters, dat zijn lichtzinnige heren uit de stad die
-„J aan uit de buurt;
Toen werd er ook een
i en hij ging direct
man al bijna dood was
vernieuwing, maar vooral de medische wetenschap.
ook niets weten. Zij haalden dan een voorbeeld
Jan van Trienekes was heel veel ziek. 7
dokter bijgehaald, die gaf hem een medicijn
dood. Er werd niet bij nagedacht dat de
eer de dokter werd gehaald.
De babysterfte was heel groot. Hier en daar in de buurt woon
de gewoonlijk wel een heks, dat zuiver op toeval berustte.
Als een bepaalde vrouw op kraamvisite ging en er waren in een
buurtgemeenschap drie baby's geboren, als zo een vrouw bij 2
baby s op bezoek was geweest, en die dan na een paar dagen
doodgingen, en de derde baby bleef in leven
paalde redenen niet geweest was,
de naam van toverheks toebedeeld,
ten en had de kinderen behekst
Het was toch al te duidelijk waar zij niet geweest was, die
aby groeide voorspoedig op. Voor haar bleef de deur gesloten
en met een grote boog ging men om haar huis. Het zou je vrouw
maar wezen. En toch gebeurde het nog in begin deze eeuw.
4
4
en
zo een
na een
